تخریب ساختمان در زلزله؛ دغدغه اصلی شهرسازی جدید
رشد شهرسازی و توسعه پروژههای عمرانی در شهرهای بزرگ، باعث ساخت بسیاری از سازهها و برجهای عظیمالجثه شده است. این سازهها برای تامین امنیت ساکنین به مهندسی دقیق و رعایت نکات ایمنی در برابر زمین لرزه نیاز دارند. بسیاری از استانهای ایران به دلیل قرارگیری بر روی گسل، در معرض زمین لرزههای شدید هستند؛ بنابراین کارفرمایان و مجریان ساخت بناها، باید با جدیدترین روشهای ساخت آشنا باشند تا در زمان بحران بتوانند با کاهش آسیبهای جانی و مالی، مدیریت بهتری را اعمال کنند. بر همین اساس در این مطلب از تهران پی گستر به دلایل تخریب ساختمان در زلزله میپردازیم و نکاتی کاربردی را برای ایمنسازی سازهها بیان میکنیم.
مهمترین دلایل تخریب ساختمان در زلزله
سالی نیست که خبر ویرانی بخشی از خانههای شهرستانهای مختلف را بر اثر زلزله نشنویم. سازههایی قدیمی که به دلیل مهندسی و معماری نادرست، ایمنی بالایی ندارند. بااینحال تخریب ساختمان در زمین لرزه یک فرایند ناگهانی نیست و به دلایل متعددی بستگی دارد. در ادامه به مهمترین دلایل ویرانی سازهها در زلزله میپردازیم
نقش نشست سازه در ویرانی بنا
شدت نشست سازه در بناهای مختلف یکسان نیست. نوع زمین ساخت سازه و میزان سختی آن در نشست بنا نقش مهمی دارد. در ضمن تعداد طبقات موجود در ساختمان نیز میتواند در شدت نشست سازه تاثیرگذار باشد. به همین دلیل با افزایش ارتفاع، احتمال شدت ریزش ناگهانی سازه وجود دارد.
کمبود خاموت؛ عاملی مهم در تخریب بنا در زمین لرزه
ویرانی ستونها به دلیل کمانش میلگردهای طولی پدیدهای است که میتواند سلامت سازه را در زمان زمین لرزه تهدید کند. کمانش موجود به دلیل فاصله بسیار زیاد بین خاموتهای عرضی به وجود میآید و در زمان زلزله با از بین بردن مقاومت میلگرد طولی، ستون را به طور کامل ویران میکند.
ویرانی عناصر الحاقی سازه
بالکنها، دودکشها و … از عناصر الحاقی بناها بهشمار میآیند. این فضاها در زمان زلزله از اولین المانهای سازه هستند که آسیب میبینند. بر همین اساس در زمان ساخت آنها باید تمام نکات ایمنی لازم مد نظر باشند تا در زمان زمین لرزه به سازهها آسیب کمتری وارد شود.
مقاومت کم طبقات
یکی دیگر از عوامل اصلی ریزش سازه در زمان زلزله، عدم مقاومت کافی طبقات در برابر نیروها و فشارهای وارده است. زمین لرزه با انرژی همراه است که این انرژی باعث استهلاک بنا میشود. در صورت عدم برخورداری سازه از استحکام مناسب، توزیع بار بهصورت یکسان انجام نمیشود و بنا را در چنین شرایطی ویران میکند.
افزایش نیروی برشی به ستونها
کمتر بودن طول ستونها از حالت استاندارد، با افزایش نیرو به آنها همراه است که این کار فرایند مکانیزم شکست از حالت خمشی به حالت برشی را تغییر میدهد. با کوچکتر شدن طول، نیروهای برشی بیشتری به آنها وارد میشوند و ستونها و سازه را تخریب میکند.
نقش ویران شدن اجزای غیر سازهای بر ریزش ساختمان در زمان زلزله
هر نوع عضو غیر سازهای سختی بنا را افزایش میدهند و با بیشتر کردن نیروهای پیشبینینشده وارد بر تمام اجزای سازهای، میتوانند عامل تخریب ثانویه عضوهای سازهای بشوند. به طور مثال با ایجاد شکافهایی در دیوارهای پرکننده، تکیهگاههایی در محلهای تیر به وجود میآیند که به مرور زمان تخریب ساختمان در زلزله را به همراه دارند.
ضربات ساختمانهای مجاور
ساختمانهای مجاور با یکدیگر، رفتارهای متفاوتی را در برابر روبهرو شدن با نیرو از خود نشان میدهند. این رفتارها به دلیل عدم برخورداری از مشخصات هندسی یکسان در میان آنها است. حالتهای ارتعاشی مختلف ناشی از این حالتها، ضربات مختلفی را از هر سازه به سازه دیگر منتقل میکند.
راهکارهایی برای جلوگیری از ریزش سازه در زمین لرزه
کنترل عوامل اصلی تخریب ساختمان در زلزله به مهندسی دقیق و امکانات موجود بستگی دارد. بااینحال برخی راهکارها وجود دارند که با بهکارگیری آنها امنیت سازه در زمان زلزله میتوان از ریزش سازه جلوگیری کرد.
بر همین اساس مهمترین راهکارهای جلوگیری از ریزش ساختمان در زمین لرزه عبارتاند از:
- خاموتها را در فواصل مناسب قرار دهید. این کار میلگردهای طولی ستون را محصور کرده و از کمانش آنها جلوگیری میکند
- سختی و استحکام طبقات سازه را افزایش دهید
- ظرفیت تحمل نیروهای برشی در ستونها را پیشبینی کنید
- مقدار تحمل وزن اتصالات تیر به ستون را محاسبه کنید
- اجزای غیر سازهای را تا حد امکان استفاده نکنید
- فاصله استاندارد بین دو سازه مجاور را برای جلوگیری از وارد شدن ضربات به یکدیگر کنترل کنید
- برای جلوگیری از نیروهای پیچشی در محلهای مناسب دیوارهای برشی یا بادبند فلزی قرار دهید
- برای جلوگیری از ایجاد ترک در ستون در تیرها آرماتوربندی را بهصورت یکپارچه انجام دهید
- از میلگردهای سایز بالا برای انتقال برش از محلهای دارای درز استفاده کنید
- الزامات فنی ساختمان را تمام و کمال انجام دهید
- در بتن به جای میلگرد ساده از میلگردهای آجدار بهعنوان میلگرد طولی استفاده کنید
- از وصلههای با طول کافی در میلگردهای طولی استفاده کنید
رعایت استانداردها و نکات ایمنی؛ بهترین گزینه ساخت سازههای جدید
راهی برای جلوگیری از وقوع زمین لرزه وجود ندارد. به همین دلیل باید مهندسی و معماری سازههای جدید بر اساس واکنشهای این پدیده طبیعی باشد. پیمانکاران ساختوساز شهری برای جلوگیری از تخریب ساختمان در زلزله باید تمام نکات ایمنی و مهندسی را رعایت کنند. همچنین توجه به شرایط ساخت سازه، موقعیت کاربری، استحکام مواد مصرفی و مصالح، شرایط آبوهوایی محیط و … در افزایش طول عمر بنا تاثیرگذار هستند.
سوالات متداول
مهمترین دلایل تخریب سازه در زلزله چه دلایلی هستند؟
ضربات بنا مجاور، اجزای غیر سازهای، افزایش نیروی برشی به ستونها، کمبود خاموت و … از مهمترین دلایل ریزش سازه در زمان زمین لرزه هستند.
چرا رعایت فاصله استاندارد بین سازههای مجاور در زمان زمین لرزه اهمیت دارد؟
حالتهای ارتعاشی بین سازهها در زمان زمین لرزه میتواند باعث ویرانی سازههای مجاور شود.
بهترین راهکارهای برای جلوگیری از ریزش سازه در زمان زمین لرزه چه راهکارهایی هستند؟
قرار دادن خاموتها در فواصل مناسب، افزایش استحکام طبقات، پیشبینی ظرفیت نیروهای برشی در ستونها و … از جمله مهمترین راهکارها در این زمینه بهشمار میآیند.
https://ble.ir/tehranpeygostar/5861949941663272027/1778934795733