تخریب ساختمان یکی از اولین و حساس ترین مراحل ساخت و ساز است که خطرات زیادی نیز دارد. تخریب ساختمانها، خاکبرداری و گودبرداری از جمله فعالیتهای پرخطر در صنعت ساخت و ساز هستند که نیازمند رعایت دقیق اصول ایمنی و اجرای صحیح روشهای فنی میباشند. عدم توجه به این نکات میتواند منجر به حوادث ناگوار، خسارات مالی سنگین و حتی تلفات جانی شود. در این محتوا، به بررسی جامع انواع خطرات تخریب ساختمان و راهکارهای پیشگیری از آنها میپردازیم.
انواع خطرات تخریب ساختمان
همانطور که بیان کردیم خطرات تخریب ساختمان شامل موارد گوناگونی میباشد. این خطرات به ویژه در ساختمانهای قدیمی و فرسوده، به فراوانی مشاهده میشود. برخی از مهمترین این خطرات را در ادامه بیان میکنیم.
فرو ریختن ناگهانی سازه
یکی از بزرگترین خطرات تخریب ساختمان، فرو ریختن ناگهانی و غیرقابل پیشبینی سازه است. این خطر به ویژه در ساختمانهای قدیمی که دچار فرسودگی شدهاند، بیشتر است. برای پیشگیری از این خطر باید قبل از شروع عملیات تخریب، یک بررسی دقیق از وضعیت سازه انجام شود و نقاط ضعف و آسیبپذیری آن شناسایی گردد. سپس بر اساس این بررسی، یک طرح تخریب مناسب تهیه و اجرا شود.
سقوط مصالح در تخریب ساختمان
یکی دیگر از خطرات تخریب ساختمان، سقوط مصالح است. در حین تخریب، احتمال سقوط مصالح ساختمانی مانند آجر، بتن، آهنآلات و غیره وجود دارد. این مصالح میتوانند به کارگران، عابران پیاده و ساختمانهای مجاور آسیب برسانند. برای پیشگیری از این خطر، باید از تجهیزات ایمنی مناسب مانند کلاه ایمنی، عینک محافظ و لباس کار استفاده کنند. همچنین، باید محوطه کارگاهی به طور کامل محصور شده و از ورود افراد غیرمجاز به آن جلوگیری شود.
برخورد با تاسیسات زیرزمینی
در بسیاری از ساختمانها، تاسیسات زیرزمینی مانند لولههای آب و فاضلاب، کابلهای برق و تلفن، و لولههای گاز وجود دارند. برخورد با این تاسیسات در حین تخریب ساختمان میتواند منجر به قطع خدمات، خسارات مالی و حتی حوادث خطرناک شود. برای پیشگیری از این خطر، باید قبل از شروع عملیات تخریب، نقشههای دقیق تاسیسات زیرزمینی تهیه شده و موقعیت آنها به طور دقیق مشخص گردد. سپس با احتیاط کامل و با استفاده از روشهای مناسب، تاسیسات زیرزمینی از محل تخریب دور شوند یا حفاظت گردند.
ایجاد گرد و غبار و آلودگی هوا
تخریب ساختمانها معمولا با ایجاد حجم زیادی از گرد و غبار و آلودگی هوا همراه است. این آلودگی میتواند برای کارگران، ساکنان محلی و محیط زیست مضر باشد. برای کاهش این آلودگی، باید از روشهای مناسب مانند آبپاشی مداوم، استفاده از پوششهای مناسب و نصب سیستمهای تهویه استفاده شود. همچنین، باید از ماسکهای تنفسی مناسب برای محافظت از کارگران استفاده کنند.
آتشسوزی در تخریب ساختمان
آتش سوزی، مورد دیگری از خطرات تخریب ساختمان است. در برخی موارد، تخریب ساختمانها میتواند منجر به آتشسوزی شود. این خطر به ویژه در ساختمانهایی که حاوی مواد قابل اشتعال هستند، بیشتر است. برای پیشگیری از این خطر، باید از انجام فعالیتهایی که میتوانند باعث ایجاد جرقه یا آتش شوند، خودداری کرد. همچنین، باید تجهیزات اطفا حریق مناسب در محل کارگاه آماده باشد.
خطرات مربوط به مواد خطرناک
در برخی ساختمانها، ممکن است مواد خطرناکی مانند آزبست، سرب و مواد شیمیایی وجود داشته باشند. تخریب ساختمان در این شرایط، میتواند منجر به انتشار این مواد در محیط زیست و به خطر افتادن سلامت انسانها شود. برای پیشگیری از این خطر باید قبل از شروع عملیات تخریب، وجود مواد خطرناک در ساختمان بررسی شده و در صورت وجود، با رعایت کامل اصول ایمنی و بهداشتی این مواد از ساختمان خارج شوند.
پس از تخریب ساختمان مراحل گودبرداری و خاکبرداری آغاز می شود که این عملیات ها نیز بسیار پر خطر هستند که در زیر به طور خلاصه به آن ها اشاره شده است.
خطرات خاکبرداری در گود های عمیق
خاکبرداری و گودبرداری نیز از جمله فعالیتهای پرخطر در صنعت ساخت و ساز هستند. برخی از مهمترین خطرات این عملیات شامل موارد زیر میشود.
ریزش دیوارههای گود
یکی از بزرگترین خطرات در گودبرداری، ریزش دیوارههای گود است. این خطر، به ویژه در خاکهای سست و ناپایدار بیشتر میباشد. در واقع ریزش دیوارههای گود، منجر به مدفون شدن کارگران، آسیب به تاسیسات زیرزمینی و ساختمانهای مجاور میشود. برای پیشگیری از این خطر، باید از روشهای مناسب پایدارسازی گود مانند نیلینگ، انکراژ و مهار متقابل، سازه نگهبان خرپایی و … و یا روش های نوینی همچون تاپ دان بهره برد. همچنین، باید زاویه شیب مناسب برای دیوارههای گود در نظر گرفته شود.
سقوط افراد و تجهیزات در زمان خاکبرداری
در حین خاکبرداری و گودبرداری، احتمال سقوط افراد و تجهیزات به داخل گود وجود دارد. این خطر به ویژه در گودهای عمیق بیشتر است. برای پیشگیری از این خطر، باید از نردههای محافظ، موانع ایمنی، علائم هشدار دهنده، کمربند ایمنی و طناب نجات استفاده شود.
برخورد با تاسیسات زیرزمینی
در خطرات خاکبرداری و گودبرداری نیز مانند خطرات تخریب ساختمان، احتمال برخورد با تاسیسات زیرزمینی وجود دارد. برای پیشگیری از این خطر باید قبل از شروع عملیات، نقشههای دقیق تاسیسات زیرزمینی تهیه شده و موقعیت آنها به طور دقیق مشخص گردد.
آبگرفتگی گود در حین خاکبرداری و گودبرداری
در برخی مناطق، احتمال آبگرفتگی گود در حین خاکبرداری و گودبرداری وجود دارد. این خطر، به ویژه در مناطق با سطح آب زیرزمینی بالا بیشتر است. آبگرفتگی گود میتواند منجر به ناپایداری دیوارهها، اختلال در عملیات و آسیب به تجهیزات شود. برای پیشگیری از این خطر، باید از روشهای مناسب زهکشی و پمپاژ آب استفاده کنند.
خطرات مربوط به ماشینآلات سنگین
استفاده از ماشینآلات سنگین در خاکبرداری و گودبرداری، میتواند خطرات متعددی را به همراه داشته باشد. این خطرات شامل تصادف ماشینآلات، برخورد با افراد، واژگونی ماشینآلات و غیره میشود. برای پیشگیری از این خطرات، باید ماشینآلات به طور منظم بازرسی شده و از سلامت آنها اطمینان حاصل شود.
ایجاد گرد و غبار و آلودگی صوتی
خاکبرداری و گودبرداری، معمولا با ایجاد حجم زیادی از گرد و غبار و آلودگی صوتی همراه است. این آلودگی میتواند برای کارگران، ساکنان محلی و محیط زیست مضر باشد. برای کاهش این آلودگی، باید از روشهای مناسب مانند آبپاشی مداوم، استفاده از پوششهای مناسب و نصب موانع صوتی استفاده شود.
راهکارهای کلی پیشگیری از خطرات
علاوه بر راهکارهای خاصی که برای هر یک از خطرات ذکر شد، رعایت نکات زیر نیز میتواند به کاهش خطرات تخریب ساختمان، خاکبرداری و گودبرداری کمک کند:
- تهیه طرح ایمنی جامع و اجرای دقیق آن
- آموزش کارگران در مورد خطرات احتمالی و روشهای پیشگیری از آنها
- استفاده از تجهیزات ایمنی مناسب و بازرسی دورهای آنها
- نظارت دقیق بر اجرای عملیات و رعایت اصول ایمنی
- هماهنگی بین تمامی عوامل درگیر در پروژه